سالا 2014 ێ ل هه‌مى خوانده‌ڤايێن چاڤدێر پيروز بيت         
Slide Show

بەرهەڤی بو هەژدەهەمین ڤیستەڤالا گەلاوێژ دهێنە كرن

Untitled document

دەستەییا رێڤەبەریا بنكێ‌ روناكبیریێ‌ گەلاوێژ بریار دا، ل روژا پێنج شەمبی ل 20/11/2014 ئێكەمین روژا هەژدەهەمین ڤیستەڤالا گەلاوێژ بیت و هەر وەكو سالێن بوری روژانێن ڤێ‌ ڤیستەڤالێ‌ بو چەند روژان دبەردەوام بن. راگەهاندیە ژی وەك هەر سالێن دی دێ‌ بەریكانا شیعر و چیروك و ڤەكولینێ‌ هەبیت و دێ‌ وەرگرتنا بابەتان یا بەردەوام بیت تا 1/10/2014ێ‌.


...درێژاهی

بەرەڤ سالەكا نوی و هەلكرنا شەمالكا 10 ێ‌

Untitled document

چەند روژێن دی دێ‌ بەرەڤ هەلكرنا شەمالكا 10ێ‌ یا (كوڤارا چاڤدێر) ڤەچین، كو ل روژا 30/5/2005ێ‌ ئێكەم ژمارە كەتیە بەردەستێ‌ خویندەڤانان. ئێكەم ژمارا چاڤدێر ب چوار لاپەرێن رەش و سپی و هەیڤێ‌ جارەكێ‌، كەتە بەر دەستێ‌ خویندەڤانان. ئێكەم ژمارا چاڤدێر لبن دەرەچكێ‌ د ژوەركا ب دەپی هاتیە دروستكرن، ژبلی مێزەكێ‌ و ئێك كومپیوتەر، ژوورەكا رەپ و رویت. چاڤدێر شیا بەردەوامیێ‌ بدەتە خوە. پێنەڤێت ئەڤ چەندە ژی بو خەمخوریا چەندین كەسان دزڤریت، كو بتنێ‌ بو سەرخستنا ڤێ‌ ئەزمونێ‌ شیان دەمێ‌ خوە یێ‌ پێدڤی و د ئامادەبون بێی هیچ ئیمتیازاتەك كار بكەن و كاركرن ژی. 

...درێژاهی

خەلكی د هەلبژارتنان دا دەنگێ‌ خوە دانە كێ‌؟

Untitled document

هەلبژارتن پروسەكا دیموكراسی یە و برێكا ڤێ‌ پروسێ‌، كاندید پەنایێ‌ دبەتە بەر دەنگدەری و ب دەنگێن وی دكەڤیتە د ركابەریێ‌ دا بو بدەستڤەئینانا باوەریا پتریا دەنگدەران، دا بشێت كورسیەكێ‌ ل پەرلەمانی یان جڤاتا پارێزگەهان بخو مسوگەر بكەت، هەر وەكو دهەردوو هەلبژارتنێن 30/9 دا یێن پەرلەمانێ‌ عیراقێ‌ و جڤاتا پارێزگەهان، ئەڤ چەندە رویدای. دا بزانین كاندید كیە و چاوان دەنگان بدەست خو ڤە دئینیت، مە بەرێز (ئەدیب عوبدوللا وەك چاڤدێرەكێ‌ سیاسی و رەوشەنبیر و روژنامەنڤیس ئیبراهیم دێرگژنیكی و غالب جەمیل وەك نڤیسەر و روژنانەڤیس داینە ئاخفتن.


...درێژاهی

هەلبژارتن و شروڤەكرنا هەڤپەیمانیا یەكێتی و پارتی

Untitled document

هندە هەلمەتا هەلبژارتنایە و كوردستان دئازراندنێ‌ دایە. شەرتانێ‌ ل سەر ڤان هەلبژارتنان، نەك بو نوكە، بەلكو بو ئایندەی ژی گەلەك مەزنە.

سیاسەتا دوژمنێ‌ دوژمنێ‌ من دوستێ‌ منە، كو هێزێن ئوپوزسیونێ‌ كربو سێكوچكا كینا دژایەتیا دەستەلاتێ‌، یا سار بوی. لایەنێن دەرڤەی دەستهەلاتێ‌ و ئوپوزسیون ژی، ژ دەرڤەی بازنەی دزڤرن، یەكێتی و پارتی ژی، هێشتا هەڤپەیمانیا ستراتیژی دناڤبەرا وان دایە. بەلێ‌ هەڤپەیمانیەك، دكومبونێن رەسمی دا ئاخفتنێن جوان ل سەر دهێنە كرن، بەلێ‌ ددابەشكرنا پوستان دا، یەكێتی ل پارێزگەهێن هەولێر و دهوكێ‌، هیچ ب بەرنەكەفتی یە. ل پارێزگەها سلێمانیێ‌ ژی، پارتی چاڤەرێ یە. وەكو دژی: ل سەروكاتیا هەرێمێ‌، یەكێتیێ‌ رێژەكا كێم هەیە.

...درێژاهی

 

میدیا، جه‌ماوه‌ر و ده‌سهه‌ڵات ل سه‌ر هێله‌كا ئاسویی! (ئیسماعیل عه‌لی دۆسكی/ ئینكلته‌ڕا )

Untitled document

 

ئیسماعیل عه‌لی دۆسكی/ ئینكلته‌ڕا

رێزگرتنا وه‌ڵاتێن دیموكراسیخواز ل هه‌ر كوژیه‌كێ جیهانێ، دڤیا ل پێشیێ بو ده‌سهه‌ڵاتا ده‌ربرینا گشتی بیت، ئه‌گه‌ر وان حه‌زا جێئینانا دادوه‌ریێ و بلندكرنا درویشمێن دیموكراسیه‌تێ هه‌بیت. له‌وا ناڤكرنا په‌یڤا دیموكراسی ل پرانیا وه‌ڵاتێن پێشكه‌فتی ژ ڤالاهییه‌كێ نه‌ هاتیه‌، به‌ڵكو رێزگرتنا وان بو ڕایا گشتی ئه‌ڤ ناڤه‌ خه‌ملاندیه‌ و پیروزكریه‌.  بێگومان د رامیاریا ئه‌ڤروكه‌ دا هه‌ڵسه‌نگاندنا یا ئه‌ستیمێتا میدیایێ وه‌كو ناڤدار ب ده‌سهه‌ڵاتا چارێ، ب چ ره‌نگا كێم تر نینه‌ ژ پێكهاته‌یێن دیێن بنه‌ڕه‌تی دحوكمه‌تێدا ژ یاسا دانانێ و جهئینانێ و دادوه‌ریێ، ستوینه‌كا سه‌ره‌كی یه‌ بو راگرتنا ئاڤاهییێ هه‌ر ملله‌ته‌كی و خالا ل سه‌ر پیتان دابه‌شدكه‌ت.

میدیا وه‌كو ئه‌ركه‌ك خاله‌كا پێكڤه‌گرێدانێ یه‌ یان پره‌یه‌كه‌ دنێڤبه‌را جه‌ماوه‌ری و ده‌سهه‌ڵاتێدا و گه‌هاندنا په‌یامێن وان بو ئێكتر. به‌لێ میدیا ژ میدیایێ ژێك جودا یه‌ لدووڤ پره‌نسیپێن دیموكراسیه‌تێ لوی وه‌ڵاتی و سه‌ركه‌تن و پێشكه‌فتنا هه‌ر میدیایه‌كێ ل سه‌ر ئازادیا راگه‌هاندنێ دراوه‌ستیت. هه‌لبه‌ت ئه‌و میدیا یا لدووڤ ئه‌ندازیاریا هه‌ره‌می دكه‌ڤیت، ئانكو ده‌سهه‌ڵات ل كوژیێ بلند، یان هێلا ئه‌ستونی. به‌رپرسێ ده‌سهه‌لاتێ ل خالا سه‌ری و به‌لكو بشێین بێژین میدیا ل خالا نیڤێ و جه‌ماوه‌ر ژی ل خاڵا بنی، ئه‌و میدیایه‌كا دكتاتورییه‌ و دێ په‌یاما خۆیا ئازادیێ ژ ده‌ست ده‌ت. گه‌له‌ك جار پرسیاره‌ك دێته‌ دووباره‌ كرن: بوچی مه‌ میدیایه‌كا ئازاد نینه‌ وه‌كو ئه‌وا ل ئه‌ورۆپا هه‌ی؟ بو به‌رسڤ ل سه‌ر ڤێ پرسیارێ پێدڤی یه‌ ئه‌م پرسیاره‌كا دی ژ خۆ بكه‌ین : بۆچی تا نوكه‌ مه‌ هێشتا  ئێك ده‌زگه‌هێ راگه‌هاندنێ نه‌ ژ روژنامه‌یه‌كێ یان ته‌له‌فزیۆنه‌كێ یان رادیۆیه‌كێ نینه‌ ل ژێر چاڤدێریا رێكخڕاو و كومپانیێن ئه‌هلی بن و هه‌ر ئه‌و بشێن ئیدارا وان ده‌زگه‌هان بكه‌ن و چاڤدێریا بودجه‌ یا رۆژنامه‌ڤانان بده‌ستخوڤه‌ بینن؟ هینگێ بدیتنا من دێ مه‌ میدیایه‌كا لیبرال ل سه‌ر هێله‌كا ئاسوویی نه‌ك ئه‌ستوونی هه‌بیت، ئانكو میدیا و جه‌ماوه‌ر و ده‌سهه‌لات ل سه‌ر ئێك هێل كارێن خۆ ئه‌نجام بده‌ن بو وه‌كهه‌ڤی یان دئه‌ڵقه‌یه‌كا بازنه‌ییدا بجووڵن و ئێك ته‌مامكه‌رێ یێدی بیت، بێی ئێك ل سه‌ر یێدی زاڵ بیت. ل وه‌لاتێ بریتانیا، وه‌ك نموونه‌، ب سه‌دان روژنامه‌ و ئێزگه‌هێن ته‌له‌فزیۆن و رادیووا هه‌نه‌ و پرانیا وان نه‌ ل ژێر چاڤدێریا پارتێن ده‌سهه‌ڵاتێن پارێزگار و لێیبه‌رن، تنێ وه‌كو ئه‌ز پێ ئاگه‌دار پروپاگنده‌یێن پارتێن وان برێكا نامیلكه‌یێن تایبه‌تن یان ئیمێلكرنا په‌یامێن خۆ وه‌كو نامه‌ بو ئه‌ندامێن خو و ئاگه‌داركرنا وان بو پلان و په‌یره‌ و و پرۆگڕامێن خو، هه‌ر وه‌كو ئه‌ز بخو ئه‌ندامه‌ك د لێیبه‌ر دا و ژ نێزیك دزانم چه‌وانیا میكانیزما كارێن وان یێن پرۆپاگنده‌یی بو ئه‌ندامان. لێ ئه‌گه‌ر ئامیرێن راگه‌هاندنێ هه‌می لبن سیبه‌را پارت و حوكمه‌تێ دا بن و ب سه‌رپه‌رشتی و چاڤدێریا وان بن، بێگومان دێ وه‌كو ئامیرێ سینه‌مایێ بن، ده‌مێ خوه‌دانێ سینه‌مایێ لدووڤ دلێ خۆ فیلمه‌كی نماییش دكه‌ت، بێى حه‌ز و ئیرا دا ئۆدیه‌نسی یان جه‌ماوه‌رێ سینه‌مایی بیت.

 ئه‌ڤروكه‌ ل كوردستانێ مه‌رج نینه‌ مه‌ چه‌ند ده‌زگه‌هێن میدیایێ هه‌بن، به‌لێ مه‌رج كوڵیتییا وان ده‌زگه‌هانه‌،  كلیلكا وێ كۆڵیتیێ ژی په‌یداكرنا ئازادیا روژنامه‌ڤانی یه‌ و پاراستانا گیانێ وی یه‌ ژ ده‌وروبه‌رێن دوژمنكار، زێده‌باری بێ نیازی و دلپاقژیا روژنامه‌ڤانان دكارێ خودا و ژێكجوداكرنا كارێن ئیداری ژ یێن رۆژنامه‌ڤانی و نه‌ تێكه‌لكرنا وان د ئێك ده‌زگه‌هدا و دابه‌شكرنا  روژنامه‌ڤانان  بو جهێن پێدڤی و لدووڤ شاره‌زاییا كارێ وان بێنه‌ دامه‌زراندن.

لێ كۆڵیتیا ژ وان ژی فه‌ر تر، پێگیری ب مه‌رج و یاسایێن روژنامه‌ڤانیێ یه‌ و گه‌هاندنا په‌یڤا راست و دورست، چونكه‌ هه‌ر شاشییه‌ك د په‌یڤه‌كێدا دبیت ئاگره‌كێ مه‌زن ل بن پێن هنده‌كان بپه‌قینیت یان مافێن هنده‌كان پێشێل كه‌ت.

دیسا بو كاركرنا روژنامه‌ڤانی ل سه‌ر خه‌ته‌كا ئاسوویی و راست ب ته‌نیشت جه‌ماوه‌ری و به‌رپرسێن ده‌سهه‌ڵات و حوكمه‌تێ، دڤیا ڕاستگۆویی هه‌بیت، چونكه‌ هه‌ر ئه‌وه‌ سونبولا پێشڤه‌برنا میدیایێ چ رادیو، ته‌له‌فزیون یان روژنامه‌ و میسداقیه‌تا وێ میدیایێ به‌رامبه‌ر ئودیه‌نسێ وێ بوهاتر لێ دكه‌ت و پتر دبیته‌ جهێ باوه‌ریێ.  هه‌می كه‌س دكارن ئاڕمێ راستگوویێ بلندكه‌ن، به‌لێ حنێر ئه‌وه‌ ئه‌و راستگویی دێ چه‌ند شێت ئه‌و په‌یڤێن ل پشت په‌ردان ڤه‌شارتی بو جه‌ماوه‌ری به‌رچاڤ كه‌ت و په‌یاما راستیێ بگه‌هینته‌ بینه‌ر و خانده‌ڤا و راستیا بارودوخان ئاشكرا كه‌ت، دا دوور بكه‌ڤیت ژ میدیا تام دكتاتور. ئه‌و راگه‌هاندنا به‌رده‌وام دناڤ له‌پێن به‌رپرسێن ده‌سهه‌ڵاتێ دا بیت، دێ یا كێم جه‌ماوه‌ر و باوه‌ری بیت و دێ تێكستا وێ یا لاواز بیت و هه‌ر ده‌م پرۆگرامێن وێ ژی  د دووباره‌ بن و مه‌ژیێ جه‌ماوه‌رێ خو ژی ڕه‌شكه‌ت. ئه‌ڤه‌ ژی دێ بیته‌ ئه‌و فاكته‌ر كو خه‌لكه‌ك گرنگیێ ب كه‌ناڵ و رۆژنامێن بیانی بده‌ت. هوسا ئه‌و میدیا یا نه‌ ڤه‌كری و به‌رته‌نگ دێ خزمه‌تا هنده‌ك درویشمێن سپێشه‌ڵ كه‌ت و دێ تنێ ب تایتڵ ڤه‌ یا لیبڕال بیت و گوڵێن جه‌ماوه‌ری بده‌ستڤه‌ نائینیت.

لدووڤ جیهانگیریا نووكه‌ و بارودوخێ ئه‌ڤرو تێدا دبورین، پێدڤی یه‌ ل هه‌رێما كوردستانێ لدووڤ په‌یره‌ و پرۆگڕامێن خویێن دیمۆكراسی زانست و روشه‌نبیریا كارێ میدیایێ هێشتا پتر بهێته‌ پێشئینان و به‌رده‌وام ووركشوپێن تایبه‌ت بێنه‌ ڤه‌كرن، ته‌نیشت خاندنا تایبه‌تمه‌ندیا زانستێ راگه‌هاندنێ ل زانكو و خاندنێن بلند و پتر ئازادیێ بده‌نه‌ روژنامه‌ڤانی لدوور چوارچوڤێ یاسا رۆژنامه‌ڤانی. بو پتر خزمه‌تا میدیایێ و ده‌سنیشانكرنا شاشیان ژی، فه‌ره‌ ب نێزیكترین ده‌م لیژنه‌یه‌كا دادگه‌هیا بلند دناڤبه‌را روژنامه‌ڤان و به‌رپرسێن ده‌زگه‌هێن حكومی و میری دا هه‌بیت بو دادگه‌هكرنا لایه‌نێ سه‌رپێچ بره‌نگه‌كێ دادوه‌ر، چ وه‌كو روژنامه‌ڤان یان په‌یامنێر ده‌مێ په‌یامه‌كا شاش به‌لاڤدكه‌ت یان هه‌ر به‌رپرسه‌ك بیت سه‌رپێچی یان خیانه‌ت دكارێ خو دا ئه‌نجامدا بیت، چ گه‌نده‌لی یان هه‌ر ده‌ستدرێژییه‌ك سه‌ر رۆژنامه‌ڤانه‌كی كربیت یان هه‌ر كاره‌كێ دیێ نه‌رێنی دا، هه‌ر لایه‌ك لدووڤ یاسایێ سزایێ خۆ بستینیت بێی جوداكاری. سه‌ركردایه‌تی لهه‌ر وه‌ڵاته‌كێ دیموكراتیك پێدڤی یه‌ بره‌نگه‌كێ راسته‌وخو و بێ تڕس په‌یوه‌ندیێن میدیا و جه‌ماوه‌ری ب هێز بێخیت و ده‌زگه‌هێن میدیایێ بكه‌ته‌ زمان حالێ گه‌لێ خوه‌ و خالێن لاوازێن ده‌زگه‌هێن حوكومی به‌رچاڤ كه‌ت بو خزمه‌تێن گشتی، ب مه‌رجه‌كی كه‌سه‌ك ژ چوارچوڤێ یاسایێ ده‌رنه‌كه‌ڤیت.

بو هێشتا پتر بهێزكرنا باوه‌ریا جه‌ماوه‌ری ب میدیایێ ڤه‌، دڤیا ده‌سهه‌ڵات ب رولێ زانستیكرنا میدیاڤانی ڕابیت، چونكه‌ میدیاڤانه‌كێ خودان باوه‌رنامه‌ و شاره‌زایی رولێ وی كێم تر نابیت ژ نوژداره‌كێ خودان باوه‌رنامه‌ و شاره‌زایی. ئه‌گه‌ر خه‌لكه‌كی باوه‌ری ب شیانێن چاره‌سه‌ریا نوژداره‌كی شاره‌زا هه‌بن، دێ وی خه‌لكی دیسا باوه‌ری ب  میدیاڤانه‌كێ شاره‌زا ژی هه‌بن. چونكه‌ ئه‌گه‌ر نوژدار چاره‌سه‌ریا نه‌خۆشێ خو بكه‌ت ژلایێ جه‌سته‌یی و ده‌روونی ڤه‌، وه‌سا روژنامه‌ڤان ژی چاره‌سه‌ریا جه‌ماوه‌رێ خو دكه‌ت ژلایێ هزری و مروڤایه‌تی ڤه‌.

 

ismaeelali68@yahoo.co.uk 

 

 

 

ی: 722 print this page 2011-05-03 10:16:00
Cavder.com

ڤ ڤێ

 

ی

ǁ

info@cavder.com 2009